Wiskoza – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Wiskoza to włókno sztuczne pochodzenia roślinnego, produkowane z celulozy drzewnej najczęściej pozyskiwanej z sosny, świerka lub buku. Materiał ten jest przewiewny, miękki i dobrze wchłania wilgoć, ale w czystej formie nie należy do elastycznych. Dzięki temu świetnie sprawdza się w odzieży letniej, podszewkach i tekstyliach domowych. Sprawdź, jak dokładnie powstaje wiskoza, jakie ma właściwości i jak się o nią troszczyć.

Czym jest wiskoza i jak się ją produkuje?

Wiskoza bywa mylnie porównywana do tkanin syntetycznych. Różnica jest jednak istotna – syntetyki, takie jak poliester czy poliamid, powstają z polimerów wytwarzanych w laboratorium, natomiast wiskozę otrzymuje się z naturalnego surowca roślinnego. Jest to więc włókno sztuczne, ale nie syntetyczne, a jego bazę stanowi celuloza drzewna.

Wiskoza jest włóknem pochodzenia roślinnego, ale gotowy materiał zalicza się do włókien sztucznych, ponieważ celuloza drzewna wymaga zaawansowanej obróbki chemicznej.

Produkcja zaczyna się od rozdrobnienia drewna i połączenia go z ługiem sodowym oraz dwusiarczanem węgla. Powstałą masę przędzalniczą przetłacza się przez dysze i poddaje kąpieli chemicznej, w wyniku czego tworzą się cienkie włókna. Po przemyciu, wysuszeniu i odpowiednim utkaniu otrzymuje się materiał gotowy do szycia odzieży i tekstyliów domowych.

Pierwszą wiskozę uzyskał szwajcarski chemik Georges Audemars w 1855 roku. Nazwę spopularyzowali później trzej badacze – Charles Frederick Cross, Edward John Bevan i Clayton Beadle. Pierwsza komercyjna produkcja ruszyła natomiast w 1905 roku, więc materiał ten towarzyszy modzie od ponad stu lat.

Jakie właściwości ma wiskoza?

Tkanina ta potrafi przybierać różne formy. W zależności od splotu, domieszek i dalszej obróbki włókna może przypominać jedwab, bawełnę, a nawet wełnę. Czasem jest matowa i chłodna, innym razem lejąca i delikatnie połyskliwa, dzięki czemu projektanci chętnie wykorzystują ją w kolekcjach letnich i całorocznych.

Do najważniejszych cech użytkowych tego włókna należą:

• przewiewność zbliżona do lnu i bawełny,
• zdolność szybkiego wchłaniania i oddawania wilgoci,
• miękka, gładka powierzchnia przyjemna dla skóry,
• hipoalergiczność,
• dobra podatność na farbowanie.

Wiskoza chłonie wilgoć lepiej niż bawełna, a jednocześnie pozostaje od niej lżejsza i gładsza. Nie przykleja się do spoconego ciała, co ma znaczenie podczas upałów. Materiał nie powinien uczulać, dlatego wybierają go osoby z wrażliwą cerą oraz weganie, którzy unikają surowców odzwierzęcych.

Dlaczego nazywa się ją sztucznym jedwabiem?

Określenie to wzięło się z jedwabistego połysku i delikatności. Wiskoza potrafi układać się na sylwetce podobnie jak jedwab, ale jej cena jest znacznie niższa, a pochodzenie w pełni roślinne.

Czy wiskoza się rozciąga?

Czysta wiskoza nie ma właściwości elastycznych, dlatego odzież z niej uszyta nie wypycha się na kolanach ani łokciach. Wyjątkiem są dzianiny wiskozowe, które ze względu na splot mogą się nieco naddawać i wracać do pierwotnego kształtu. Jeśli zależy Ci na większej elastyczności, szukaj ubrań z dodatkiem elastanu.

Czym wiskoza różni się od bawełny, lnu i poliestru?

Wiskoza często bywa porównywana do włókien naturalnych. Jest równie przewiewna, a do tego szybsza w oddawaniu wilgoci niż bawełna, która po zamoczeniu staje się ciężka i długo schnie. Len również dobrze oddycha, ale bywa wrażliwy na intensywne działanie promieni słonecznych, natomiast wiskoza nie wykazuje takiej podatności.

Porównanie podstawowych cech wygląda tak:

W praktyce wiskoza bywa łączona z innymi włóknami. Dodatek poliestru ogranicza gniecenie, a elastan nadaje elastyczność. W marynarkach i garniturach często pojawia się mieszanka, w której udział wiskozy wynosi od kilkunastu do ponad trzydziestu procent, co wyraźnie poprawia miękkość i komfort noszenia.

Jak dbać o ubrania i tekstylia z wiskozy?

Wiskoza wymaga delikatniejszego podejścia niż bawełna. W stanie mokrym jej włókna tracą część wytrzymałości, dlatego nie należy ich mocno wykręcać ani prać w wysokiej temperaturze. Przy dłuższym namaczaniu materiał może się odkształcić, a nadmierne ciepło sprzyja kurczeniu się włókien.

W codziennej pielęgnacji warto stosować kilka prostych zasad:

• prać w temperaturze 30–40°C, najlepiej na programie do tkanin delikatnych,
• używać łagodnych płynów przeznaczonych do delikatnych materiałów,
• nie wykręcać mokrych ubrań z dużą siłą,
• suszyć na płasko, zwłaszcza większe i cięższe elementy,
• unikać suszenia na kaloryferze i w pełnym słońcu.

Prasowanie również nie jest trudne, o ile robi się to w niskiej temperaturze, najlepiej przez bawełnianą ściereczkę i na lewej stronie. Bezpieczna temperatura dla większości tkanin wiskozowych to 90–100°C, ale dobrze sprawdza się też parownica do ubrań. Wysoka wilgotność po praniu nie powinna wpływać na strukturę włókien, jeśli materiał schnie w rozłożonej formie.

Do czego wykorzystuje się wiskozę?

Wiskoza ma bardzo szerokie zastosowanie w przemyśle odzieżowym. Szyje się z niej koszule, bluzki, sukienki, spodnie, podkoszulki, bieliznę oraz podszewki do marynarek i kurtek. Sprawdza się także w odzieży sportowej, bo nie przykleja się do ciała i pozwala skórze swobodnie oddychać.

Tekstylia domowe to druga duża grupa produktów z tego włókna. Pościel, poszewki, obrusy, zasłony i ręczniki wykonane z wiskozy bambusowej są miękkie, higroskopijne i przyjemnie chłodne. Włókno bambusowe w wiskozie wykazuje dodatkowo właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybiczne, dlatego sprawdza się w tekstyliach mających kontakt ze skórą.

Materiał ten bardzo dobrze łączy się z lnem, wełną, kaszmirem, bawełną oraz poliestrem. Dzięki temu w jednym ubraniu może jednocześnie poprawiać przewiewność, zmiękczać powierzchnię i nadawać subtelny połysk. To sprawia, że wiskoza pojawia się zarówno w lekkich letnich sukienkach, jak i w bardziej eleganckiej odzieży wierzchniej.